Het college presenteerde vorig week de Kadernota 2027. In eerste instantie zien de resultaten er goed uit, maar kijk je verder dan zijn de begrotingen voor de komende jaren, inclusief 2027, niet sluitend. De tekorten kunnen oplopen tot 4 miljoen. Er is zwaar weer op komst en daarom moeten er keuzes worden gemaakt.

Door Theo Louwers

De wensen van Best zijn ambitieus. Grote projecten als de bouw van woningen in de stationsomgeving, een nieuwe school in het Wilhelminadorp, de fusie met Oirschot, een nieuw gemeentehuis, de schaalsprong, te veel om op te noemen. Als alle plannen gerealiseerd moeten worden ontstaan flinke tekorten. “Omdat we niet weten hoeveel geld voor welk project we krijgen, kunnen we geen sluitende begroting aanbieden”, liet wethouder Dijkhoff weten.

De gemeente Best bevindt zich in een periode van grote transitie. De Brainportregio ontwikkelt zich in hoog tempo, gedreven door de sterke groei van de hightech maakindustrie. Deze zogenoemde schaalsprong betekent niet alleen versnelling en vergroting van economische groei, maar heeft ook ingrijpende gevolgen voor wonen, mobiliteit, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen.

Fusie

Tegelijkertijd staat Best voor een tweede, allesomvattende opgave: de voorgenomen fusie met de gemeente Oirschot. Deze bestuurlijke herindeling raakt alle medewerkers, bestuurders en raadsleden en heeft grote impact op de organisatie, de werkwijze en de dienstverlening. De ambitie is hoog en de tijdslijnen zijn strak. “Dit fusietraject vraagt om zorgvuldige processturing, heldere besluitvorming en voortdurende aandacht voor draagvlak, zowel intern als extern”, staat in de Kadernota te lezen.

Middelen meerjarig niet toereikend

De Kadernota 2027 markeert een belangrijk moment van richting en keuzes. De middelen zijn meerjarig niet toereikend. Bovendien vragen de strategische opgaves iets anders van de planning en control cyclus. “De schaalsprong vraagt ruimte en flexibiliteit”, staat in de Kadernota te lezen. “Het snel kunnen inspelen op ontwikkelingen, kansen en risico’s. Dit vraagt investering vanuit de gemeente waardoor een meerjarig sluitende begroting op dit moment lastig te realiseren is. Aan de andere kant brengt de fusie het preventief financieel toezicht met zich mee. Hierin is een begroting die op alle jaarschijven sluitend is een eis. Er worden, in overleg met Oirschot, gesprekken gevoerd met de financieel toezichthouder om deze spanning bespreekbaar te maken en naar oplossingen te zoeken. Afhankelijk van de reactie van de toezichthouder moeten er in de begroting in kleinere of grotere mate besparingsvoorstellen gedaan worden.

Realistische begroting

Het is noodzakelijk om prioriteiten te stellen, realistisch te blijven en tegelijkertijd te investeren in de toekomst van Best. Deze kadernota schetst de strategische ruimte waarbinnen het college en de raad gezamenlijk sturen op een sterke, wendbare en betrouwbare gemeente, midden in een snel veranderende regio. Er worden inhoudelijke en financiële uitgangspunten voorgesteld. Op basis van deze uitgangspunten wordt de begroting opgesteld en worden keuzes gemaakt om te komen tot een realistische begroting. Deze keuzes zijn noodzakelijk om het werk dat gepaard gaat met de strategische opgaves en going concern doorgang te laten vinden. In de kadernota ligt hierop dan ook de focus: welke informatie en uitgangspunten zijn nodig om in het proces richting de begroting 2027-2030 deze integrale afweging te kunnen maken. Dit betekent dat de kadernota geen brede uiteenzetting bevat van alle inhoudelijke ontwikkelingen die op de gemeente afkomen, maar alleen die ontwikkelingen die voor inzet van capaciteit en middelen (grote) impact hebben.

Investeringen terugdraaien

In het besluitvormingsproces van de begroting 2026 is een aantal investeringen teruggedraaid. Ze zijn met een aangepast raadsvoorstel uit de begroting 2026 gehaald. Hierbij is afgesproken dat deze voorstellen dan wel separaat dan wel in de kadernota 2027 opnieuw zouden worden voorgelegd aan de raad. Over de multifunctionele accommodatie Wilhelminadorp, het Heerbeeck College en de gymzaal Aarlesche Erven/Dijkstraten heeft al besluitvorming plaatsgevonden. De overige voorstellen worden meegenomen in de begroting 2027, zodat hierover samen met andere opgaves en ambities integraal een afweging kan worden gemaakt. Het gaat dan over:

-Wilhelminadorp: Naar aanleiding van de eerder vastgestelde wijkvisie Wilhelminadorp zijn middelen nodig om ruimtelijke ingrepen te kunnen doen.

- Schaalsprong mobiliteitsbudgetten: Dit gaat over Brainport HUB, de fietsroute Best BIC station, de Brainportlijn en de Beatrixbrug.

- Prettige plekken: budget om samen met inwoners de openbare ruimte te verbeteren.

- Verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed na 2026: Het gaat om cofinanciering.

- Aanpak bestaand gemeentehuis en Bestwijzer: het gaat om een deel van de plannen voor het up to date maken van deze panden.

- Renovatie basisschool de Kiezel: budget dat benodigd is voor de renovatie van de school.

Posten geschrapt

Daarnaast zijn er verschillende posten uit de begroting 2027 geschrapt. Ook deze posten worden meegenomen in het proces van de begroting 2027. Het gaat om:

- Uitvoering van een aantal projecten: Stationsomgeving Westzijde, Dorpsplein, Steegsche Velden West.

- Wilhelminadorp: herstructurering op basis van de wijkvisie Wilhelminadorp.

- Nota grondbeleid: middelen voor actieve grondpolitiek.

- Realisatie warmtenet.

- Huisvesting toekomstige gemeente Best-Oirschot.

Voor de langere termijn geldt dat dit de laatste individuele planning en control cyclus is die wordt doorlopen. De kadernota en begroting 2028 zullen al in gezamenlijkheid met Oirschot worden opgesteld. Daarin is het zaak de gemeente Best-Oirschot een gezonde financiële start te geven.