Op 1 juli werd in de Bibliotheek Best de tentoonstelling ’De lange schaduw van het verleden’ op een bijzondere manier geopend. Een tentoonstelling die in 2023 ontwikkeld is door een collectief van Sinti en Roma onder aanvoering van Lalla Weiss, in samenwerking met Bas Kortholt van Herinneringscentrum Kamp Westerbork.
Door Lydia Notz
’De lange schaduw van het verleden’ was in 2024 te zien in het Vrijheidsmuseum in Groesbeek en heeft vanaf september 2025 tot eind juni 2026 in het Hornemann Huis in Eindhoven gestaan. Rianne Martens haalde namens Erfgoedvereniging Dye van Best een deel ervan naar Best, samen met Bas Kortholt, Lalla Weiss en Bibliotheek Best.
Opening
De indrukwekkende viool-, piano- en gitaarmuziek van een trio muzikanten was al bij binnenkomst in de bibliotheek te horen. Rianne Martens heette iedereen welkom en in het bijzonder burgemeester Rianne Donders-de Leest, Lalla Weiss en de muzikanten.
“Maanden geleden kreeg ik een tip voor deze tentoonstelling en ik dacht: hier moet ik iets mee doen”, zegt Rianne. “Ik wil iedereen bedanken die zich heeft ingezet om de expositie mogelijk te maken.”
De burgemeester vervolgt: “Wij hebben hier te maken met een moeilijke situatie. De opening van een tentoonstelling met een inhoud die nog steeds raakt en pijn doet. Lalla hield een indrukwekkende speech op 4 mei tijdens de Dodenherdenking op de Dam. Hier hoor ik mensen nu nog over spreken. In die speech kwamen de pijn en het verdriet tot uitdrukking die Sinti en Roma nog steeds met zich meedragen. Met deze tentoonstelling kunnen wij hier deelgenoot van worden. Wij moeten ons met elkaar blijven inzetten om dit nooit meer te laten gebeuren. Met de bevrijdingsactiviteiten in september krijgt de tentoonstelling een vervolg”, aldus de burgemeester.
In aansluiting daarop sprak Lalla Weiss: “Ik ben lang geleden begonnen om informatie en voorwerpen uit mijn eigen cultuur te verzamelen, op een gegeven moment samen met Bas Kortholt van Kamp Westerbork. Zo zie je hier een door mijn broer nagebouwde originele woonwagen en de prachtige vrouw op het schilderij is mijn oma. Ik hoop dat mensen er iets van leren. De leden van het muzikale trio zijn mijn neven.”
De prachtige muziek van het Jaroka Mirando Family Orchestra vulde de ruimte en de harten van de aanwezigen.
Aangrijpende geschiedenis
Sinti en Roma worden wereldwijd al eeuwenlang onderdrukt en vervolgd. Tijdens de oorlog vermoordden de nazi’s honderdduizenden Sinti en Roma uit heel Europa. Op 16 mei 1944 vonden op verschillende woonwagenkampen en in diverse steden in Nederland grootschalige razzia’s plaats. Dezelfde dag nog arriveerden de eerste 578 Sinti, Roma en reizigers in Kamp Westerbork. Na een verblijf van drie dagen werden 245 Sinti en Roma naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Slechts 31 van hen wisten de oorlog te overleven.
De vervolging van de Sinti en Roma is een geschiedenis die na de bevrijding in de vergetelheid raakte. Niemand wilde na de oorlog naar de ellende en dood kijken. Ook veel Sinti en Roma leefden zelf decennialang in de lange schaduw van het verleden.
Kleurrijke tentoonstelling
De lange schaduw van het verleden is niet zomaar een tentoonstelling. Hij maakt grote indruk door de persoonlijke verhalen, bijzondere afbeeldingen, muziekstukken, audiovisuele fragmenten en historische voorwerpen. Daarnaast toont de expositie de complexe reis die de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog in de afgelopen ruim tachtig jaar binnen de Sinti- en Romagemeenschap heeft afgelegd. Verhalen die nooit vergeten mogen worden.
De tentoonstelling is tot en met 28 juli in Bibliotheek Best te zien. Lalla Weiss is tot het einde van de tentoonstelling elke maandagochtend aanwezig tussen 10.30 en 12.00 uur.