De gemeente heeft een schaarsteonderzoek naar de lokale woningmarkt in Best laten uitvoeren. Uit het onderzoek blijkt dat er geen behoefte is aan het instellen van een vergunningstelsel, concludeert de gemeente. 58% van de opgeleverde betaalbare nieuwbouwwoningen is toegewezen aan huishoudens uit Best.

Door Theo Louwers

Op 14 april 2025 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin is verzocht om een schaarsteonderzoek uit te voeren naar de lokale woningmarkt in Best, op basis van de criteria: noodzakelijkheid, proportionaliteit en geschiktheid. De Huisvestingswet 2014 geeft gemeenten de bevoegdheid om regels voor lokale voorrang in te voeren als er sprake is van aantoonbare schaarste op de woningmarkt. Een vergunningstelsel kan dan ingevoerd worden om maximaal 50% van de sociale huurwoningen en betaalbare nieuwbouwwoningen aan een doelgroep toe te wijzen.

Proces

Het schaarsteonderzoek richt zich op de toewijzing aan lokale woningzoekenden van sociale huurwoningen en betaalbare nieuwbouwwoningen in de periode 2020-2025. Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van gegevens uit Wooniezie, het Kadaster en de BRP (Basisregistratie Personen). Het verzamelen, analyseren en compleet maken van deze verschillende databronnen was complexer en arbeidsintensiever dan vooraf voorzien en heeft daardoor meer ambtelijke capaciteit en tijd gevraagd. Om een zo actueel en zorgvuldig mogelijk beeld te schetsen van de lokale woningmarkt, is er gedurende de analyse gekozen om het volledige jaar 2025 ook te betrekken.

Resultaten

De huidige woningmarkt wordt gekenmerkt door een woningtekort op landelijk niveau en een sterk samenhangende regionale woningmarkt binnen de Metropoolregio Eindhoven. Deze context is van invloed op de lokale toewijzing. De resultaten van het schaarsteonderzoek laten geen (sterk) afwijkend beeld zien ten opzichte van de landelijke en regionale situatie.

Betaalbare nieuwbouwwoningen

In de periode 2020-2025 is 58% van de opgeleverde betaalbare nieuwbouwwoningen toegewezen aan huishoudens uit Best. De resultaten bevestigen dat betaalbare nieuwbouw bijdraagt aan het versterken van de woonkansen van lokale woningzoekenden en aangezien het percentage boven de 50% ligt, is er geen aanleiding tot het instellen van een vergunningstelsel met lokale voorrangsregels.

Sociale huurwoningen

Over de periode 2020-2025 is gemiddeld 46% van de vrijgekomen sociale huurwoningen toegewezen aan lokale woningzoekenden. Hierbij is een trendbeweging zichtbaar waarbij de lokale toewijzing eerst sterk is afgenomen en de afgelopen jaren weer licht is toegenomen. Deze trendbeweging toont samenhang met ontwikkelingen op de woningmarkt, zoals de aanhoudende krapte, beperkte doorstroming en beperkte toevoegingen aan de sociale huurwoningvoorraad. Uit de analyse volgt dat niet alle actief woningzoekenden op een woning in Best gereageerd hebben. Een zorgvuldige afweging tussen het versterken van lokale toewijzing door het invoeren van een vergunningstelsel met voorrangsregels en evenwichtige woonkansen binnen de woningmarktregio is noodzakelijk.

Conclusie en advies

Hoewel het aandeel lokale toewijzingen bij sociale huurwoningen de afgelopen jaren onder de 50% ligt, is er de afgelopen jaren een voorzichtig herstel zichtbaar. “Het invoeren van een vergunningstelsel met lokale voorrangsregels staat niet in verhouding met het gewenste resultaat: 46% kan maximaal verhoogd worden tot 50%. De positie van lokale woningzoekenden kan ook niet los worden gezien van de aanhoudende krapte op de woningmarkt. Het vergroten van de woningvoorraad lijkt een grotere bijdrage te kunnen leveren aan de woonkansen van lokale woningzoekenden”, concluderen de onderzoekers.

“We adviseren daarom om geen vergunningstelsel met lokale voorrangsregels op te zetten. Uiteraard blijven we ons wel inzetten om de positie van lokale woningzoekenden te verbeteren. Hiervoor kijken we naar doelgerichte interventies, zoals het lokaal onder de aandacht brengen van nieuwbouwprojecten, het stimuleren van (vroeg) inschrijven bij Wooniezie, het opstarten van pilots bij de toewijzing van sociale huurwoningen en het stimuleren van doorstroming. Door deze gerichte maatregelen verhogen we de toewijzing aan lokale woningzoekenden in het betaalbare segment en met name voor de sociale huurwoningen.”

Regionale woningmarkt

Met het uitgevoerde schaarsteonderzoek heeft de gemeente beter inzicht gekregen in de positie van Bestse woningzoekenden en de mate waarin zij te maken hebben met schaarste op de woningmarkt. “Dit biedt een basis voor beleidskeuzes op lokaal niveau. Tegelijkertijd zijn de effecten van de woningmarkt in de gehele regio aanwezig. Het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) is daarom momenteel bezig met een vervolg op het eerder regionaal uitgevoerde schaarsteonderzoek. Hierin wordt de schaarste op de regionale woningmarkt in beeld gebracht en wordt inzicht gegeven in het effect van eventuele lokale voorrangsregels op de slaagkansen binnen de eigen gemeente en binnen de regio. Het is verstandig om onze keuzes en bijbehorende impact ook in regionaal perspectief te beschouwen. Het SGE-onderzoek wordt naar verwachting dit jaar opgeleverd.”