Lalla Weiss, woonachtig in Best, was op 4 mei bij Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam een van de sprekers. Zij haalde voor een volle Dam bij het Verzetsmonument de herinnering aan haar vader en moeder op die in de Tweede Wereldoorlog trauma’s hebben opgelopen. “Ik kom op voor de rechten van Sinti en Roma in Nederland en Europa”, sprak ze. “En zet me in voor de verbinding van bevolkingsgroepen. De les die wij uit de geschiedenis moeten trekken is het belang van verbinding en wederzijds respect. In de hoop dat 4 mei voor mijn kleindochter slechts een herinnering aan een ver verleden wordt.”

Door Theo Louwers

Lalla Weiss, woordvoerder van de Sinti- en Roma gemeenschap in Nederland, sprak na de twee minuten stilte op de Dam. “Als klein kind begreep ik niet veel waarom gezinnen werden afgevoerd alleen vanwege hun afkomst”, sprak Lalla Weiss. “Inmiddels ben ik moeder en heb ik een kleinkind. De trauma’s van mijn ouders hebben ook mijn leven getekend. Mijn vader heeft me geleerd voor mijzelf op te komen. Mijn moeder heeft me geleerd me uit te spreken. Van jongs af aan vertel ik over onze cultuur, gebruiken en wat ons volk is aangedaan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn miljoenen mensen in vernietigingskapen vermoord. Minder bekend is dat 500.000 Sinti en Roma zijn omgekomen. Van mijn moederskant kwamen 24 mensen niet terug, van mijn vaderskant 22.”

Nieuwe Kerk

Al eerder sprak Lalla op 4 mei tijdens Dodenherdenking in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Afgelopen 4 mei sprak ze voor het eerst op de Dam. “In de Nieuwe Kerk sprak ik in het voorprogramma. Dit jaar stond ik voor het eerst op de Dam. Het maakte diepe indruk. Mijn zoon vertelde dat er maar liefst 6,2 miljoen mensen zouden kijken. Ik had mijn zenuwen onder controle, maar toch liepen de rillingen over mijn rug. Je repeteert ’s middags, maar als je later over het plein kijkt waar zoveel mensen staan en je ziet de grote schermen waarop je jezelf ziet is het toch een hele belevenis. Transgenerale trauma’s worden doorgegeven van de ene generatie op de andere. Angst, alertheid en je denkt aan de huidige tijd, het is eigenlijk de omgedraaide wereld. Gezamenlijk zullen we aan een betere wereld moeten werken.”

Lalla Weiss was ook aanwezig bij het Bevrijdingsconcert. “Ik heb daar koning Willem Alexander gesproken. IK heb hem al een paar keer eerder gesproken, en elke keer ervaar ik dat hij weet waarover hij spreekt. Hij heeft een geheugen als een olifant. Hij weet nog dat hij een keer in Best is geweest.”

Theatervoorstelling

Op 31 mei wordt er in het Hornemannhuis in Eindhoven een theatervoorstelling gegeven onder de veelzeggende titel ‘Rugzak vol wantrouwen’. De theatervoorstelling is een indringende vertelling over de geschiedenis en doorwerking van het verleden van Roma en Sinti. De voorstelling, die onderdeel is van het project ”Eens waren we vogels”, wordt gemaakt door een team van kunstenaars en biedt een persoonlijke en meeslepende ervaring. Het script en de regie zijn in handen van theatermaker Carla Hardy, met een vertellende rol voor Lalla Weiss. Dans en spel worden verzorgd door Cillia Mies-Holzken en de livemuziek wordt uitgevoerd door het Koninklijk Roma Heina Mirando Trio. De voorstelling is een belangrijke plaats in de Europese geschiedenis en biedt ruimte voor bewustwording, dialoog en reflectie.

Tot eind juni loopt ook een door Lalla Weiss ingerichte tentoonstelling in het Hornemannhuis.