In de afgelopen jaren is er veel werk verzet door het Comité Schots Gedenkteken. Bij het oorlogsmonument in de Koetshuistuin zijn op plaquettes de namen aangebracht van de Schotse strijders die belangrijk hebben bijgedragen aan de bevrijding van Best aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Met de Schotse namen krijgen de bevrijders een ‘gezicht’ en worden ze herdacht op een manier die recht doet aan hun inzet. Velen gaven hun leven voor onze vrijheid.

Door Theo Louwers

Om de plaquettes gerealiseerd te krijgen moest er heel veel werk worden verzet. Harry Smits was de voorzitter van het comité en Ad van de Wiel de secretaris. In museum Bevrijdende Vleugels werd stilgestaan bij de inzet van een groep betrokken Bestenaren. Ad van de Wiel sprak de groep vorige week woensdag toe. “Bij het aantreden van Churchill op 10 mei 1940 was zijn belofte: ‘Ik zou tegen het Huis willen zeggen, zoals ik tegen degenen heb gezegd die zich bij deze regering hebben aangesloten: ’Ik heb niets te bieden dan bloed, zwoegen, tranen en zweet’ én ‘We zullen vechten op de stranden, we zullen vechten op de landingsplaatsen, we zullen vechten in de velden en in de straten, we zullen vechten in de heuvels; we zullen ons nooit overgeven.’

De jongens van de 15e Schotse Infanterie Divisie en de 51e Highland Divisie hebben zijn woorden in Best tot daad gebracht met gevolg dat 171 militairen sneuvelden, met een gemiddelde leeftijd van 26 jaar, de jongste was nog maar 17. Daarnaast waren er vele gewonden zowel lichamelijk als geestelijk, vaak voor hun leven getekend.”

Namenmonument

Begin 2020 groeide het idee om een namenmonument op te richten: de Wall of Honour. “Met het noemen van namen wordt het monument persoonlijk, de soldaten die door de ruit naar de vrijheid springen worden echte mensen”, sprak Van de Wiel. “Maar dan heb je wel namen nodig en een berg geld om het ontwerp te realiseren. Door de gemeente werd de funding onder voorwaarden toegezegd en de namen zijn gevonden door de noeste arbeid van een klein clubje onderzoekers. De plaquettes zijn aanvullend aan het gedenkteken en een onlosmakelijk geheel met elkaar. Antoinette Briët en Toine van Baalen hebben goed werk verricht. Na 5 jaar hard werk is het Schots Gedenkteken nu compleet.”

Hoe hebben we het verhaal verteld?

“We hebben projecten gedraaid; voor de basisscholen met een video die jaarlijks gebruikt kan worden. Het Heerbeeck College heeft de gesneuvelden een gezicht gegeven, we hebben een sponsorloop georganiseerd, er was een tentoonstelling en een lezing, living history met het basecamp Victory hier op het museumterrein. ‘16 dagen Aarle’ dat de vlucht van de Bestenaren verhaalt, is opnieuw opgevoerd, er was een concert in de sporthal en we hebben uitvoerig verslag gedaan in de pers, via de socials, op onze website en op de TV. We hebben brieven geschreven naar mogelijke stakeholders. En heeft dat resultaat gehad? Ik denk dat wij een steen in de vijver hebben gegooid en dat de echo wordt gehoord.

De Wall of Honour is op 24 oktober (80 jaar na de bevrijding van Best) in een waardige bijeenkomst en op een heerlijke najaarsdag onthuld. De aandacht van de gemeenschap was groot en dat doet goed.

We zien een groeiende belangstelling en wij hopen dat die belangstelling zal blijven groeien. Want door het noemen van de namen wordt de herinnering tastbaar. In onze communicatie gebruikten wij dan ook de slogan: ‘Als je de mensen niet vernoemt, zijn ze er niet meer’.

Wij kunnen trots zijn op het resultaat. Best heeft zich opnieuw een stukje geschiedenis eigen gemaakt. Jullie hebben je uiterste best gedaan met een prima resultaat! Wij hebben dat samen, gedaan!”

Rondleiding

De groep die meewerkte aan het tot stand komen van de uitbreiding van het Schots Monument werd vervolgens in het museum rondgeleid. Een helft van de groep kon in een flightsimulator ervaren hoe moeilijk om een vliegtuig te besturen. Het andere deel kreeg een rondleiding door de met veel zorg ingerichte hallen van Bevrijdende Vleugels. Daarna wisselden de twee groepen.

Gedicht

Roel Timmers schreef een gedicht over ‘Het Schots Monument’. Voorafgaande aan de presentatie droeg hij het zelf voor.

Het Schotsmonument

Lang lang geleden en alsof vandaag

Op een druilerige ochtend,

de Wolken kleuren grauw.

Het ‘avontuur’ lonkt voor de deur,

ver vóór dag en dauw.

Een tas gevuld met plunje,

en rantsoen voor hoge nood.

Zijn moeder kijkt naar hem door tranen,

hij houdt zich nog net groot.

John loopt zijn pad voor vrede,

herstelt de weg van kwaad.

Hij doet het louter voor de ander,

want voor hem is het te laat.

Opdat wij niet vergeten,

en de historie wordt gekend.

Prijken namen van die helden,

zodat jij hen morgen ook nog kent.