Voor de 79e keer werd de bevrijding van Best herdacht bij het Schots Gedenkteken in de Koetshuistuin. In aanwezigheid van veel belangstellenden was het de opmaat voor de 80e herdenking over een jaar. Marc van Schuppen maakte bekend dat er wordt gestreefd naar een Wall of Honour waarop alle Britse bevrijders van Best, die hun leven lieten worden vernoemd. De Wall of Honour wordt geplaatst bij het Schots Gedenkteken.
Door Theo Louwers
De herdenking werd opgeluisterd door harmonie St. Caecilia, een gelegenheidskoor met ook de Gouden Appeltjes en backpiper Willie McVean. Acteurs van toneelstichting Ons Eygen Landt verbeeldden de evacuatie van de bewoners van Best tijdens de laatste maanden van de oorlog. Locoburgemeester Rik Dijkhoff nam de rol van de door ziekte verhinderde burgemeester Hans Ubachs waar. “Het is 1940. Na jaren van oplopende internationale spanningen barst op 10 juli zogezegd de bom en begint de Slag om Engeland, die zal duren tot 31 oktober 1940”, sprak Dijkhoff. “Enorme aantallen Duitse bommenwerpers stijgen dagelijks op vanaf luchtbases in West-Europa in een poging de Britten tot overgave te dwingen. De Britten hebben veel minder vliegtuigen dan de Duitsers, maar weigeren te buigen. Maar ondanks hun soms hopeloze positie bleven de Britten zich verzetten, met uiteindelijke een eclatante zege als resultaat.”
Geallieerden
Een kleine vier jaar later, op 6 juni 1944, landen de Amerikanen en de Britten, aangevuld met eenheden van strijders uit West-Europa die naar Engeland waren gevlucht, op de stranden van Normandië. Dijkhoff: “Lange tijd zit er amper beweging in het front, totdat de Geallieerden de stad Caen in handen weten te krijgen. Dan gaat het snel. Op 17 september gaat operatie Market Garden van start. Vanuit Leopoldburg zetten de Geallieerden een opmars in, met als uiteindelijke doel de brug over de Rijn bij Arnhem. Het blijkt een brug te ver. Op tal van plekken stuiten de Geallieerden op hevige weerstand. Ook hier in Best bij de brug over het Wilhelminakanaal. Eindhoven heeft geluk; de stad wordt op 18 september bevrijd en zal nooit meer door de bezetter worden heroverd. De mensen in Best hebben minder geluk. Diverse pogingen om ons dorp te bevrijden mislukken. Uiteindelijk duurt het tot 24 oktober voordat de Bestenaren weer het rood-wit-blauw durven te laten wapperen en opgelucht kunnen ademhalen.”
Schotten
“Op cruciale momenten nam de Tweede Wereldoorlog een wending die achteraf gezien bepalend was voor de toekomst van West-Europa. Toen Engeland die slag had gewonnen, hadden de Britten ervoor kunnen kiezen hun wonden te likken, hun verdediging verder op orde te brengen en West-Europa aan zijn lot over te laten. Dat deden ze niet. En dat is de reden dat op 22 september 33 Schotten sneuvelen in een poging om Best te bevrijden. Een poging die mislukt. Drie dagen proberen ze het opnieuw. Weer laten 32 jonge Schotten in de Bestse zandgrond het leven. Ook deze poging blijft zonder succes. Pas een maand later, op 24 oktober 1944, wordt Best eindelijk bevrijd. Tientallen Schotse jongens sterven in 1944 op vreemde grond, in een land waarvan ze de taal niet verstaan en de gebruiken niet kennen. Hun offer is een bewijs van solidariteit die steeds schaarser lijkt te worden. Wie van ons is vandaag de dag nog bereid te gaan vechten in een ander land, omdat het volk dat daar woont wordt onderdrukt? Na de Tweede Wereldoorlog leefde West-Europa lange tijd in vrede. Weliswaar soms een gewapende vrede, maar dat is nog altijd beter dan oorlog. Maar oorlogen komen steeds dichterbij en in landen als Oekraïne, Israël en de Gazastrook zijn vrede en veiligheid ver weg. Uit het verleden zijn een paar lessen te trekken. Bijvoorbeeld dat vrede kostbaar is. En dat vrede je niet komt aanwaaien. Vrede vergt een offer. Soms verandering in houding, soms een verandering in gedrag. De mannen die ervoor zorgden dat er hier vrede kwam zijn in mijn ogen helden. En helden verdienen het vereerd te worden. Daarom gaan we volgend jaar, als het tachtig jaar geleden zal zijn dat ons dorp werd bevrijd, onze Schotse bevrijders een groots en blijvend eerbetoon brengen. Ter gelegenheid van de tachtigjarige bevrijding komt er een monument waarop de namen van alle Schotse soldaten zullen worden vermeld die bij de bevrijding van Best het leven lieten. Niet alleen om deze soldaten te eren, maar ook om het Britse volk te bedanken voor de cruciale beslissing West-Europa te hulp te schieten. In onze donkerste uren konden we rekenen internationale solidariteit. Laten ook wij andere volkeren in hun zwartste dagen tot steun zijn.”
Kransen
Na de toespraak werden er door het college, Jeugdraad, veteranen Best en koor kransen gelegd bij het monument. Met enkele indrukwekkende liederen werd de plechtigheid waardig afgesloten. Er werden flyers uitgedeeld waarop Bestenaren en ondernemers werden uitgenodigd om een financiële bijdrage te leveren aan de kosten van de Wall of Honour.